Praktijkonderzoek

Ben je student of professional en studeer of werk je in de domeinen zorg, welzijn en onderwijs of aanverwante domeinen? Wil je leren op de werkplek en zie je kansen om jezelf en de praktijk te ontwikkelen en te verbeteren? Ga dan aan de slag met de methode van praktijkonderzoek. Met praktijkonderzoek ontwikkel je je denken en handelen als professional. Je verdiept je in een onderwerp dat je interesseert en relevant is voor de praktijk waarin je werkt, stage loopt of een opdracht uitvoert. Daarmee vergroot je niet alleen je eigen expertise, maar draag je ook bij aan inzichten en innovaties die direct toepasbaar zijn in de praktijk. Je werkt aan vernieuwing van binnenuit en maakt gebruik van inzichten uit zowel de praktijk als de theorie. Daarbij combineer je methodisch werken met creativiteit om antwoorden en oplossingen te vinden voor actuele vraagstukken en uitdagingen. Zo versterk je de kwaliteit van je werk en vergroot je je maatschappelijke impact voor de doelgroep waarmee je werkt.

  • Definitie van praktijkonderzoek

    Praktijkonderzoek is onderzoek dat wordt uitgevoerd door professionals, waarbij op systematische wijze in interactie met de omgeving antwoorden verkregen worden op vragen die ontstaan in de eigen beroepspraktijk en gericht zijn op verbetering van deze praktijk (Van der Donk & Van Lanen, 2026a, 2026b).

… de doelgroep

Als praktijkonderzoeker verdiep je je samen met belanghebbenden in problemen en uitdagingen die zich voordoen in je praktijk. Zo krijg je steeds meer inzicht in de behoeften en kenmerken van de doelgroep waarmee je werkt en in hoe je hier als professional op in kunt spelen. Dit leidt tot beter passend(e) zorg, onderwijs of sociaal werk voor de mensen waarvoor je je inzet.

… de professional

Praktijkonderzoek fungeert als een krachtige professionele leerstrategie. Samen met alle betrokkenen verwerf je nieuwe inzichten uit zowel de theorie als de praktijk, die je benut om zorg-, onderwijs- of sociale praktijken waar nodig te verbeteren. Daarmee ontwikkel je je professioneel denken en handelen rondom thema’s die voor jou relevant en betekenisvol zijn. Met de expertise die je opdoet, kun je je onderscheiden als professional.

… de organisatie

Door praktijkonderzoek werk je aan kwaliteitszorg vanaf de werkvloer. Als praktijkonderzoeker draag je bij aan het bepalen en verbeteren van de kwaliteit van de uitvoeringspraktijk in zorg, onderwijs of sociaal werk.
Organisaties kunnen jouw praktijkonderzoek en de opbrengsten daarvan benutten om de praktijk te beschrijven, te evalueren, knelpunten te analyseren en gericht en onderbouwd te innoveren.

… het beroep en vakgebied

Met praktijkonderzoek verbind je theorie met wat er daadwerkelijk gebeurt in de praktijk. Je benut daarbij de kennis en ervaring van professionals en van de mensen voor wie je werkt. Je onderzoekt hoe theorie tot uiting komt in het dagelijks handelen, en hoe praktijkervaringen zich verhouden tot bestaande inzichten.
Je krijg diepgaand inzicht in hoe zorg-, onderwijs- of sociale praktijken functioneren. De inzichten en innovaties die hieruit voortkomen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van het vak en de beroepspraktijk.

Close-up of motivational sticky notes with messages on a cork board.

De methode van praktijkonderzoek (practitioner research) kun je gebruiken voor alle vormen van onderzoek die gericht zijn op het beter begrijpen en/of verbeteren van de praktijk, waaronder action research (actieonderzoek), participatory action research (participatief actieonderzoek), practice research (praktijkgericht onderzoek), design thinking en design-based research (ontwerponderzoek).

Van der Donk, C., & Van Lanen, B. (2026a). Praktijkonderzoek in de school (5e ed.). Boom.
Van der Donk, C., & Van Lanen, B. (2026b). Praktijkonderzoek in zorg en welzijn (4e ed.). Boom.